آشنایی با بورس انرژی

 

کشور ایران با وجود ذخایر عظیم نفت و گاز به دلیل عدم وجود بازار منسجم و با ثبات نتوانسته در قیمت گذاری این محصولات جایگاهی داشته باشد لذا ضرورت ایجاد بازاری سازمان یافته جهت رسیدن به این مهم سبب ایجاد بورس انرژی در سال ۱۳۹۲ به عنوان چهارمین بورس کشور گردید.

این بورس مکانی جهت قیمت‌گذاری انواع حامل های انرژی براساس مکانیزم عرضه و تقاضا می باشد بازار برق نیز به عنوان اولین بازار بورس انرژی از ابتدای سال ۱۳۹۲ فعالیت خود را آغاز نمود. در این بازار، برق تولیدی نیروگاه ها در سررسید های روزانه و در قالب قرارداد‌های بارپایه، میان باری، کم باری و بارپیک قابل معامله می‌باشد.در حال حاضر مشارکت کنندگان در این بازار شامل ۳۹ شرکت توزیع نیروی برق، نیروگاه های خصوصی و تعدادی از نیروگاه های بخش دولتی می باشند. همچنین تعدادی از شرکت ها با اخذ پروانه خرده فروشی در این بازار به خرید و فروش برق اقدام می‌نمایند.

در همین راستا واحد بورس انرژی کارگزاری بانک کارآفرین با استفاده از پرسنل مجرب و دانش‌آموخته آماده ارائه خدمات حرفه‌ای در زمینه معاملات انواع حامل های انرژی در این بازار می باشد.

 

 
 

بورس انرژی

کشور ایران با وجود ذخایر عظیم نفت و گاز به دلیل عدم وجود بازار منسجم و با ثبات نتوانسته در قیمت گذاری این محصولات جایگاهی داشته باشد لذا ضرورت ایجاد بازاری سازمان یافته جهت رسیدن به این مهم سبب ایجاد بورس انرژی در سال ۱۳۹۲ به عنوان چهارمین بورس کشور گردید.

 
 
تعریف بورس انرژی

ایران به دلیل دارا بودن ذخائر عظیم نفت و گاز همواره از مزیت در بخش انرژی برخوردار بوده اما با این وجود نتوانسته نقش مهمی در تعیین قیمت انرژی منطقه داشته باشد، این در حالی است که کشورهایی بدون برخورداری از ذخائر انرژی سهم بزرگی در تعیین قیمت دارند. از این رو ایجاد یک بورس مستقل در بخش انرژی می تواند علاوه بر کشف قیمت و شفاف سازی بازار، ایران را به عنوان تعیین کننده قیمت انرژی منطقه معرفی کند.البته سالهاست که تفکر ایجاد بورس انرژی به تفکیک نفت و برق وجود داشت اما زمانی که بحث ادغام وزارت نفت و نیرو مطرح شد، مقرر شد به جای تأسیس دو بورس نفت و برق به طور جداگانه، یک بورس به نام بورس انرژی ایجاد شود و بر همین اساس، بورس انرژی با مشارکت 20 درصدی فعالین صنعت برق و نفت، 60 درصدی نهادهای مالی و 20 درصدی عرضه عمومی و با سرمایه 200 میلیارد ریال پذیره نویسی شد.

دکتر محمدی (مدیرعامل بورس انرژی) هدف از راه‌اندازی این بورس را ایجاد شفافیت، کشف قیمت، پوشش ریسک عملکرد و امکان نقدشوندگی بالا می داند.

تقسیم بندی بازارها در بورس انرژی

بورس انرژی دارای سه بازار فیزیکی، مشتقه و فرعی می باشد.که هر بازار می تواند دارای رینگ های داخلی و بین المللی باشد. بازار فیزیکی شامل سه تابلوی برق، نفت و گاز، و تابلوی سایر حامل‌های انرژی و بازار مشتقه شامل سه تابلوی قرارداد سلف موازی استاندارد، قرارداد آتی و قرارداد اختیار معامله می باشد.

بازار فیزیکی

بازاری است که در آن کالاهای پذیرفته شده در بورس معامله می ‌گردد.

بازار مشتقه

بازاری است که در آن اوراق بهادار مبتنی بر کالای پذیرفته شده در بورس معامله می گردد.

بازار فرعی

بازاری است که در آن کالاهای خارج از گونه و تک محموله ای در آن پذیرش و عرضه می گردند.

محصولات قابل معامله در بورس انرژی

بورس انرژی ایران، به عنوان یک بورس کالایی، تشکلی خودانتظام است که امکان انجام معاملات حامل‏های انرژی (شامل نفت، گاز، برق و سایر حامل‎های انرژی) و اوراق بهادار مبتنی بر کالاهای مذکور در آن وجود دارد. در بورس انرژی ایران نیز مشابه سایر بورس‏ها، تعداد زیادی خریدار و فروشنده حضور داشته که با انجام داد و ستد در فضایی رقابتی، دستیابی به قیمت‎های تعادلی حامل‏های انرژی را میسّر می‏سازند.

بورس انرژی ایران دارای سه بازار فیزیکی، مشتقه و فرعی می‏باشد. در بازار فیزیکی، کالاهای پذیرفته شده در بورس و در بازار مشتقه، اوراق بهادار مبتنی بر کالاهای پذیرفته شده در بورس مورد معامله قرار می‏گیرند. کالاهای تک محموله ‏ای و خارج از گونه نیز در بازار فرعی قابلیت معامله دارند. بازار فیزیکی خود شامل سه تابلوی برق، نفت و گاز و تابلوی سایر حامل‌های انرژی و بازار مشتقه شامل سه تابلوی قرارداد سلف موازی استاندارد، قرارداد آتی و قرارداد اختیار معامله می‏باشد. همچنین هر یک از تابلوها دارای دو رینگ داخلی و بین ‏المللی هستند. در بازار فیزیکی معاملات در قالب قراردادهای نقدی، نسیه، سلف، کشف پریمیوم انجام می‎ پذیرند و قراردادهای آتی، اختیار معامله و سلف موازی استاندارد و ... نیز قابلیت معامله در بازار مشتقه را دارا می‎ باشند.